Strona główna

N1N1


INSTRUMENTY DĘTE


Aerofony - grupa instrumentów muzycznych w systematyce instrumentologicznej Carla Sachsa, w których wibratorem (źródłem dźwięku) jest drgający słup powietrza, zamknięty w przestrzeni rezonansowej, pobudzony do wibracji za pomocą zadęcia. Część instrumentu zamykająca słup powietrza nazywana jest piszczałką i od jej długości zależy wysokość dźwięku. Barwa dźwięku zależy od materiału, z którego wykonano piszczałkę, jej kształtu i menzury.




Źródłem dźwięku w instrumentach dętych jest drgający wewnątrz instrumentu słup powietrza. Wysokość dźwięku zależy od długości rury, która instrument tworzy. Im dłuższa rura, tym niższy maksymalny dźwięk można uzyskać, natomiast dźwięki wyższe uzyskuje się skracając wysokość słupa powietrza na różne sposoby (w zależności od instrumentu). Barwa dźwięków zależy od konstrukcji instrumentu, rodzaju materiału, z którego jest wykonany, rodzaju wibratora, sposobu zadęcia itd. Wybór dźwięku odbywa się poprzez otwieranie lub zamykanie otworów położonych wzdłuż rury (np. flet, klarnet), przełączanie odcinków rur o różnych długościach za pomocą wentyli (np. trąbka) lub regulowanie długości rury w postaci suwaka (np. puzon). Podział instrumentów dętych na dwie zasadnicze grupy, drewnianych i blaszanych, nie odnosi się do materiału, z którego są wykonane. Większość instrumentów drewnianych wykonanych jest niemal w całości z metalu, np. saksofon lub flet. Podział odnosi się do elementu wzbudzającego wibrację. W instrumentach drewnianych jest to stroik wykonany z drewna, w instrumentach blaszanych - metalowy ustnik.




Instrumenty dęte dzielą się na:





Instrumenty dęte drewniane

W instrumentach tych wibratorem jest drewniany stroik, bądź krawędź, o którą rozpraszany jest strumień powietrza. Sam instrument może być wykonany z dowolnego materiału, np. drewna, metalu, lub tworzywa sztucznego.

Źródłem dźwięku w instrumentach dętych drewnianych jest słup powietrza, którego długość jest regulowana przez użycie zakrywanie otworów w korpusie instrumentu. Ponieważ przykrywanie wielu otworów na raz byłoby trudne lub nawet niewykonalne, w wielu instrumentach dętych drewnianych stosuje się mechanizm klapkowy.


Instrumenty dęte drewniane można podzielić na trzy grupy ze względu na konstrukcję wibratora:



Do grupy instrumentów dętych drewnianych należą:

NA GÓRĘ




Instrumenty dęte blaszane

Instrumeny dęte blaszane - ustnik, a w większości przypadków także cały instrument, wykonany jest z metalu. Ustnik w instrumentach blaszanych ma kielichowaty kształt o przekroju stożkowym lub półsferycznym. Cechą charakterystyczną instrumentów blaszanych jest brak wibratora, którego rolę przejmują usta grającego podczas przyciskania ich do ustnika.

Instrumenty dęte blaszane są najstarszą grupą instrumentów obok perkusyjnych. Ich początki sięgają czasów prehistorycznych. Wywodzą się z urządzeń służących wzmacnianiu naturalnego głosu ludzkiego. Pierwszymi takimi próbami zapewne było składanie rąk wokół ust, co kierunkowało dźwięk. Później zaczęto używać w tym celu wszelkiego rodzaju przedmiotów pochodzenia naturalnego. Były to zapewne wydrążone gałęzie drzew, bambusowe rury, muszle i w końcu rogi zwierzęce. Właśnie te ostatnie są w ścisłym sensie poprzednikami wszystkich współczesnych instrumentów blaszanych. Róg, najczęściej bydlęcy, miał optymalny kształt pod względem produkcji dźwięku - stożkowo rozszerzającej się rury. Także materiał rogu, gdy odpowiednio wyprawiony, miał właściwości pretendujące go do tego instrumentu. Rogi, z czasem wyposażane w metalowe ustniki, stały się ważnym instrumentem użytkowym w dawnych technikach militarnych, służącym jako urządzenie ostrzegawcze oraz do wydawania komend. Rogi, często misternie zdobione, oprawiane w szlachetne metale i kamienie, stały się atrybutami militarnej gali. Do dziś używane są w łowiectwie i kolejnictwie. Z innych prehistorycznych instrumentów wyewoluowały inne instrumenty znane z wykopalisk, ikonografii lub są do dziś używane w lokalnych kulturach muzycznych. Na przykład w grobowcach faraona Tutenchamona z okresu 1500 p.n.e. znaleziono trąby wykonane ze srebra oraz z brązu. Były to instrumenty składające się z prostej rury o długości ok. 120 cm z dzwonowatym rozszerzeniem u końca o średnicy 26 cm.

Przełomem w historii rozwoju instrumentów blaszanych stało się wynalezienie wentyli w 1813, które zwielokrotniły ilość podstawowych dźwięków, a zatem i sumaryczną ilość harmonicznych (oddzielny szereg dla każdego dźwięku podstawowego).



Ustnik instrumentów dętych blaszanych (ustnik trąbki).

ustnik trąbki




Do grupy instrumentów dętych blaszanych należą:

NA GÓRĘ




Instrumenty dęte klawiszowe

Instrument dęty klawiszowy - instrument dęty, w którym powietrze wtłaczane jest do instrumentu z pomocą miechu lub innego urządzenia sprężającego. Rozpływ powietrza do poszczególnych części instrumentu odpowiedzialnych za różne tony steruje się z klawiatury.

Do grupy instrumentów dętych klawiszowych należą:

NA GÓRĘ